Bilmeniz gereken kulaklık sürücü tipleri (çeviri)

'Kulaklık Genel' forumunda gkhn tarafından 7 Ocak 2019 tarihinde açılan konu

  1. gkhn

    gkhn
    Expand Collapse
    MP3

    Katılım:
    8 Eylül 2012
    Mesaj:
    29
    Alınan Beğeniler:
    69
    Selamlar, forumda arama yaptım ama bu konu hakkında bir başlık göremedim (gözümden kaçmışsa affola). Bu yüzden de internette dolaşırken karşıma çıkan bir yazıyı (kaynak yazının en altında) Türkçeye çevirip gerekli yerlerini dilimize daha uygun hale getirmeye ve başka görsel ve ileri kaynaklarla zenginleştirmeye çalışarak başkalarını da bilgilendirmek istedim. Az laf çok iş, başlayalım :)


    Bilmeniz Gereken 5 Kulaklık Sürücüsü Tipi

    (Ortalama okuma süresi 7 dakika)


    İhtiyaçlarınıza uygun bir kulaklık satın almak istiyorsanız, nasıl çalıştıklarını ve ne işe yaradıklarını anlamanız önemlidir. Bunun için sadece estetik açıdan gözünüze hoş görüneni seçmekten biraz daha fazlası gerek. Kulaklıklar birçok parçadan oluşur, bunlardan biri de “dönüştürücü” veya “sürücü” olarak adlandırılan parçadır.



    Sürücü 101

    Peki kulaklık sürücüleri nelerdir? Sürücü ünitesi mıknatıslardan, ses bobinlerinden ve koni benzeri bir diyaframdan (milimetre olarak ölçülür) oluşur ve kulaklığın en önemli parçalarından biridir. Görevi, elektrik sinyalini kulağın anlayabileceği ses dalgalarına dönüştürmektir.


    Ancak bir kulaklıkta bulunabilecek birden fazla türde sürücü birimi vardır. Sürücülerin boyutları, kulak içi kulaklıklar için 8-15 mm arasındayken kafa üstü kulaklıklar için 20-50 mm arasında değişebilir.



    Boyut Önemli mi?

    Ses kalitesinin sürücü boyutu arttıkça doğrusal olarak arttığını düşünebilirsiniz ancak mutlaka böyle olacak diye bir şey yok. Asıl farkı yaratan şey, sürücülerin üretiminde kullanılan teknolojilerin çeşitliliğidir.


    Tipik olarak boyut, sesin ne kadar hacimli olabileceğinin bir göstergesidir ancak sürücünün yapısı genel sesi etkileyebilir.


    Bu arada kulaklıkların farklı frekanslarda çalışacak birden fazla sürücüye sahip olmasının mümkün olduğunu belirtmekte fayda var.



    Sürücü sayısı önemli mi?

    Tek bir sürücü 20Hz ve 20kHz arasında ses üretme kabiliyetine sahip olsa da bunun sınırlamaları vardır. Bu noktada da birden fazla sürücü denkleme giriyor. Birden fazla sürücünün bulunduğu durumlarda filtreleme, her sürücünün çalışacağı frekans aralığını birbirinden ayırarak her birinin belirli bir frekans aralığına odaklanmasını sağlar.


    Ancak sürücü boyutunda olduğu gibi, birden çok sürücülü bir kulaklık otomatik olarak harika bir kulaklık değildir. Dört sürücülü kötü üretilmiş bir kulaklık, iyi üretilmiş bir tek sürücülü kulaklıkla rekabet etmez.



    Sürücü Türleri

    Son olarak, farklı çekirdek mekanizma tipleri olan sürücüler mevcuttur ve her birinin kendine özgü ses üretme yolları vardır. Bu bölümde, bilmeniz gereken beş tür kulaklık sürücüsünü inceleyeceğiz.


    Beş tür kulaklık sürücüsü:

    · Dinamik veya hareketli bobin

    · Dengeli armatür

    · Düzlemsel manyetik

    · Elektrostatik

    · Manyetostriksiyon veya kemik iletimi



    1. Dinamik (Dynamic) veya Hareketli Bobin Sürücüsü


    [​IMG]


    Dinamik veya hareketli bobin sürücüler, en yaygın sürücü tipidir. Listedeki en ucuz sürücü tipi oldukları düşünüldüğünde bu pek de şaşırtıcı değil.



    Dinamik sürücü nasıl çalışır?

    Sürücü, ses dalgalarına dönüşecek hareketi oluşturmak için manyetik alan ve elektromanyetizma fiziğini kullanır.


    Bir dinamik bir sürücünün çekirdeğini oluşturan üç ana bölüm vardır:

    · Bir neodyum (neodimyum) mıknatıs (Magnet)

    · Ses bobini (Voice coil)

    · Ses bobinine bağlı bir diyafram (Diaphragm)


    [​IMG]


    Mıknatıs, ses bobinini mıknatıslayıp onu bir elektromıknatısa dönüştürür. Ses bobini akım aldığında, akımın akışı tarafından belirlenen yönlerde ilerleyen bir manyetik alan yaratır. Ses bobini bu manyetik alana doğru itilir ve geri çekilir. Daha sonra bobin, kendisine bağlı diyaframı hareket ettirir ve etrafındaki havanın yerini değiştirerek ses çıkarır.

    [​IMG]



    [​IMG]


    Yer değiştiren havanın hacmi ne kadar büyük olursa, sesin kuvveti de o kadar yüksek olur. Sürücülerin gerçekçi bas tepkisini yeniden yaratmak için etraflarındaki havayı yerinden hareket ettirebilmeleri gerekir. Dinamik bir sürücünün bas tepkisi yaratma konusunda harika olmasının nedeni budur.


    Mekanizmaları basit olduğu için dinamik sürücüler çok etkilidir ve yüksek hacme ulaşmak için fazla güce ihtiyaç duymazlar.


    Bununla birlikte dinamik sürücüler hakkındaki en büyük şikayetlerden biri, sesin özellikle yüksek ses seviyesinde bozulmaya eğilimli olmasıdır. Bu, aynı zamanda “doğrusal olmayan bozulma (nonlinear distortion)" olarak da bilinir.


    [​IMG]

    Bkz: https://www.dsprelated.com/freebooks/pasp/Nonlinear_Distortion.html


    Yine de bu etki, iyi bir mühendislik ile hafifletilebilir. Bu nedenle dinamik sürücüyü kötü kaliteyle açıkça ilişkilendirmek haksızlıktır. Hatta piyasada Audio-Technica ATH-W1000X ve Sennheiser HD 660 S gibi dinamik sürücü kullanan birçok üst düzey kulaklık olduğunu görebilirsiniz.


    Artıları

    · Aşırı güce ihtiyaç duymadan iyi miktarda bas tepkisi oluşturabilirler.

    · Çok uygun maliyetliler.

    Eksileri

    · Daha düşük kaliteye sahip dinamik sürücüler, yüksek ses seviyesinde ses bozulmalarına elverişliler.



    2. Dengeli Armatür Sürücüsü (Balanced Armature)


    [​IMG]


    Dengeli armatür (BA) sürücüleri dinamik sürücülerden daha küçük olmaları nedeniyle yalnızca kulak içi monitör kulaklıklarda (IEM) bulunur. Meslektaşları olan dinamik sürücülerden daha pahalı oldukları bilinmektedir.


    Dengeli Armatür nasıl çalışır?

    Sürücü, iki mıknatısla çevrili bir tel bobininin içindeki minyatür bir koldan (armatür) oluşur. Üst ve alt mıknatıslar armatürün hareketini belirler. Ortadaki hareketli armatür, üzerinde elektrik yükü olmadığında iki mıknatısa da eşit mesafededir, bu yüzden bu tür sürücülere “dengeli” diyoruz.

    Bobin, içinden akım geçtiğinde armatürü mıknatıslar ve her iki mıknatısa doğru hareket etmesine neden olur. Bu dönme hareketi aşağıdaki gifte sürücünün üst kısmında gördüğünüz diyaframı hareket ettirecek ve bunun sonucunda ses üretecektir.

    [​IMG]


    Belirli bir frekansa ayarlama

    Dengeli armatür (BA) sürücüler belirli bir frekansı kapsayacak şekilde ayarlanabilir ancak bu frekans aralığı biraz sınırlıdır. Sesi tamamlamak için tek bir IEM kulaklığın birbirinden farklı dört hatta daha çok sayıda BA sürücüye sahip olduğunu görebilirsiniz.

    [​IMG]



    Dinamik sürücülerle el ele çalışır

    BA ve dinamik sürücüler arasındaki fark, BA'nın ses üretmek için havanın yerini değiştirmemesidir. Bu, bas tepkisi eksikliği ile sonuçlanır. Bu nedenle, birden fazla BA sürücünün tek bir dinamik sürücüyle bir arada bulunduğu IEM kulaklıklara rastlayabilirsiniz. Dinamik sürücü, bas tepkisi eksikliğini telafi edecektir.


    Bu tür IEM’lere güzel bir örnek, 1More Triple Driver kulak içi kulaklıktır.



    Gürültü yalıtımı

    Göreceli olarak dinamik sürücü ile BA arasında bu konuda bir farklılık vardır. Ses üretmek için havayı değiştirmek zorunda olmadığından, BA sürücülü bir IEM'de aşağıdaki görselde görebileceğiniz dinamik sürücülü IEM'de yer alan ek havalandırma deliği veya delikleri bulunmayacaktır. Bu da size daha ayrıntılı bir ses veren, daha iyi bir izolasyon sağlar.

    [​IMG]

    Artıları

    · Sürücüler, belirli bir frekansta en iyi kalite için ayarlanabilir

    · Tiz frekansında dinamik sürücüden daha iyi performans sunarlar

    · Sesler daha ayrıntılıdır

    Eksileri

    · Dengeli armatür sürücüler genellikle dinamik sürücülerden daha maliyetliler

    · Daha iyi bas tepkisi için ek sürücülere ihtiyacınız var



    3. Düzlemsel (Planar) Manyetik Sürücü


    [​IMG]


    Yamaha tarafından “ortodinamik sürücü” adıyla da anılan düzlemsel manyetik sürücü, daha çok arkası açık kulak üstü (over the ear) kulaklıklar için kullanışlıdır. Sürücüler son derece incedir ve genellikle üst düzey kulaklıklarda kullanılır.

    [​IMG]


    Düzlemsel manyetik sürücü nasıl çalışır?

    Sürücüler, dinamik sürücülerdekine benzer bir ilkeye dayanır: Ses üretmek için manyetik alanlar kullanılır.

    [​IMG]

    Görsel: İnce ve elektriksel olarak iletken bir bileşene (yeşil) sahip olan düz bir diyafram (şeffaf), her iki taraftaki mıknatısların (turuncu) oluşturduğu kalıcı bir manyetik alanda asılıdır.

    Bkz: https://www.wikiwand.com/en/Magnetic_field


    Böylece dinamik sürücülerdeki gibi ses bobinini hareket ettirmek yerine diyafram (ince, düz bir film), ses üretmek için manyetik alandan doğrudan etkilenir.

    [​IMG]


    [​IMG]


    Ve tüm diyaframın eşit şekilde titreştirilmesi gerektiğinden, daha büyük veya daha çok mıknatıs kullanılır ve bu, kulaklığın ağırlığını artırır. Ayrıca, ses kaynağından daha fazla güç çekilmesi veya harici bir amplifikatöre ihtiyaç duyulması sonucunu doğurur.


    Bu nedenle dinamik sürücüler kadar taşınabilir değillerdir ve genellikle ev içi kullanım için satın alınırlar. Düzlemsel sürücülere sahip kulaklıklar, dinamik sürücülerden daha yüksek fiyatlara sahiptir.


    Oppo gibi hafif ve düşük dirençli (empedanslı) düzlemsel manyetik kulaklıklara duyulan ihtiyacı fark eden şirketler var. Oppo PM-1 modeli sadece 395g ağırlığında ve empedans seviyesi sadece 32 Ohm.


    Düzlemsel manyetik sürücüler tarafından sunulan ses, nispeten bozulma olmadan yüksek kalitede çıkar ve iyi bir geçici tepkiye (transident response) sahiptir.

    Bkz: https://www.wikiwand.com/en/Transient_response


    Düzlemsel kulaklıkların bas tepkisi mükemmeldir. Bu, büyük ve ince diyafram ile büyük miktarda havanın yer değiştirmesini sağlayan güçlü elektromanyetik kuvvet kombinasyonundan kaynaklanır.


    Artıları

    · Düzlemsel manyetik kulaklıklar mükemmel kalite ve seste düşük bozulma sağlar

    · Mükemmel bas tepkisine sahipler

    Eksileri

    · Bir kulaklık amplifikatörüne (amfi) ihtiyaç duyuyorlar

    · Pahalılar

    · Büyük ve ağırlar



    4. Elektrostatik Sürücü

    [​IMG]


    Elektrostatik sürücüler statik elektriğin avantajlarından yararlanırlar, bunun da temelinde aynı yüklerin birbirini iterken zıt yüklerin birbirini çekmesi olgusu yatar. Titreşimler, diyaframın sırasıyla negatif ve pozitif olarak yüklenen iletken plakalara veya elektrotlara itilmesi ve çekilmesi sonucu oluşur ve etrafındaki hava deliklerden geçirilir. Bu hareket, sürekli değişen elektrik sinyali ile birlikte, kulak tarafından anlaşılan ses dalgalarını oluşturur.

    [​IMG]


    Sürücü oldukça karmaşık olduğu ve özel amplifikatörler gerektirdiği için, genellikle ileri teknoloji ürünü açık tip kulaklıklarda bulunur. Elektrostatik sürücüler nispeten nadirdir ve daha pahalıdır.

    [​IMG]


    Bununla birlikte, taşınabilirlik ve satın alınabilirlik konularındaki eksikliklerini ses kaliteleri ve sahnelerinin son derece gerçeğe yakın olmasıyla telafi ederler. Elektrostatik sürücüler, diğer tüm kulaklıklardan önemli ölçüde daha iyi ses üretebilir ve bu da satış fiyatlarına yansır.


    Artıları

    · Elektrostatik sürücüler bozulma olmadan ses üretirler

    · Gerçek hayata yakın bir ses sahnesi sunarlar

    Eksileri

    · Çok pahalılar

    · Elektrostatik sürücülü kulaklıklar, bir amplifikatör gerektirirler

    · Büyük ve hacimliler

    Stax, HiFiMAN veya Beyer tarafından üretilen kulaklıklardan bazılarına bir göz atın. Görünüşe göre elektrostatik kulaklık pazarında liderler.

    Bkz: https://www.wikiwand.com/tr/Elektrostatik_hoparlör

    Bkz: https://www.wikiwand.com/en/Electrostatic_loudspeaker



    5. Manyetostriksiyon veya Kemik İletimi

    [​IMG]


    Özellikle kulaklıklar ve sürücüleri, modern buluş ve tasarımlar sayesinde uzun bir yol kat etti. Kemik iletimli veya manyetostriksiyonlu kulaklıklar bunun mükemmel bir örneği çünkü sürücüler kulak zarını atlayarak titreşimleri doğrudan kemik iletimi yoluyla iç kulağınıza gönderir.

    [​IMG]


    Kulağa bilim-kurgu gibi gelse de tamamen gerçekler ve kulakların engellenmemesi gereken durumlarda özellikle işe yarıyorlar. Dinlediği müzikle birlikte yaklaşmakta olan trafiğin sesini duyması gereken koşucular bunu faydalı bulabilir. Özellikle işitme sorunu olan bireyler için de faydalılar.



    Su altında kullanabileceğiniz kemik ileten kulaklıklar bile satın alabilirsiniz.

    [​IMG]


    “Bonephones” olarak da bilinen bu benzersiz kulaklıklar, diğer geleneksel kulaklıklarla karşılaştırıldığında sınırlı bir kullanım alanına sahiptir.


    Artıları

    · Müziğinizin tadını çıkarırken dış sesleri duymak mümkündür

    · Özel işitme kaybı olanlara yardımcı olabilirler

    Eksileri

    · Her duruma uygun değiller



    Sonuç


    Satın alım kararı maliyet ve kullanılabilirliğe bağlı olsa da nihai kulaklık seçiminizi yapmadan önce tüm gerçekleri bilmeye değer.


    Çoğunlukla, dinamik sürücü fiyat-performans konusunda birinci sınıf bir alışveriştir ancak diğer sürücülerin ihtiyaçlarınız için daha uygun olabileceği durumlar var. Saf bir odyofil, taşınabilirlik gerekmiyorsa ve yüksek fiyat bir engel değilse, elektrostatik bir çiftin yararlı olacağını düşünebilir. Düzlemsel manyetik kulaklıklar, daha büyük bir bütçeniz varsa ve dinamik bir sürücüden farklı bir şey denemek istiyorsanız iştahınıza uygun olabilir. Veya belki de kemik iletimli kulaklıkların benzersiz yeteneklerine mi ihtiyacınız var?

    Ne tür bir kulaklık arıyorsanız arayın, önerimiz satın almadan önce biraz araştırma yapmanızdır.


    Kaynak: https://www.headphonesty.com/2017/04/5-types-headphone-drivers-know/

    İleri okuma: https://www.wikiwand.com/en/Loudspeaker




    Lütfen eksik gördüğünüz noktaları belirtin ki yazıyı biraz daha geliştirip bilgi edinmek isteyen herkese hizmet etmesini sağlayabilelim. Sürç-i lisan ettiysem affola :) Sevgiyle kalın.
     
    #1 gkhn, 7 Ocak 2019
    Son düzenleme: 6 Temmuz 2020
  2. zodiac_tauruss

    zodiac_tauruss
    Expand Collapse
    WAV

    Katılım:
    11 Ekim 2009
    Mesaj:
    999
    Alınan Beğeniler:
    1,295
    Ellerin dert görmesin kardeş. Büyük emek vermişsin. Çok kişi nasiplenecektir.
     
    Chaturanga bunu beğendi.
  3. gkhn

    gkhn
    Expand Collapse
    MP3

    Katılım:
    8 Eylül 2012
    Mesaj:
    29
    Alınan Beğeniler:
    69
    Rica ederim, faydası olacaksa ne mutlu :) Ben çok şey öğrendim hazırlarken.
     
  4. Italoman

    Italoman
    Expand Collapse
    DSD

    Katılım:
    1 Nisan 2012
    Mesaj:
    1,169
    Alınan Beğeniler:
    1,852
    Elinize sağlık, keyifle okudum. Sürücü boyutu ve sayısının iyi bir kulaklık demek olmadığı bu yazı ile doğrulanmış oldu.
     
  5. gkhn

    gkhn
    Expand Collapse
    MP3

    Katılım:
    8 Eylül 2012
    Mesaj:
    29
    Alınan Beğeniler:
    69
    Aslında işin özü mühendislik ve uzmanlıkta. Çoklu sürücü kullanan kulaklıkların içindeki crossover denen ve her sürücüyü belli frekanslarda çalıştıran devre kötüyse birden çok sürücünün anlamı yok dediğiniz gibi. Boyut meselesine gelince de Sennheiser iE800'in yanılmıyorsam 7 mm'lik sürücüleri Onkyo E700M'yi ve onun 13.5 mm'lik sürücülerini parçalayacaktır :)
     
  6. bahirtaha

    bahirtaha
    Expand Collapse
    FLAC

    Katılım:
    4 Mart 2018
    Mesaj:
    497
    Alınan Beğeniler:
    324
    Harika bir yazı.
     
    gkhn bunu beğendi.
  7. TanrıTelecasterıKutsasın

    TanrıTelecasterıKutsasın
    Expand Collapse
    FLAC

    Katılım:
    22 Ekim 2017
    Mesaj:
    441
    Alınan Beğeniler:
    357
    Teşekkür ederiz...
     
    gkhn bunu beğendi.
  8. kaanguneysu

    kaanguneysu
    Expand Collapse
    Yeni Üye

    Katılım:
    9 Aralık 2018
    Mesaj:
    19
    Alınan Beğeniler:
    8
    Şahsen çok teşekkür ederim, bu ve buna benzer bilgilere ihtiyacım var ve ilgimi çekiyor :) Elinize sağlık, vakit ayırıp çeviri + paylaşım yaptığınız için tekrar tekrar teşekkürler..
     
    Collapse Signature Expand Signature
    gkhn bunu beğendi.
  9. buzzy

    buzzy
    Expand Collapse
    Yeni Üye

    Katılım:
    30 Kasım 2018
    Mesaj:
    10
    Alınan Beğeniler:
    2
    Emeğinize sağlık.
     
    gkhn bunu beğendi.
  10. Totem

    Totem
    Expand Collapse
    FLAC

    Katılım:
    12 Mayıs 2016
    Mesaj:
    327
    Alınan Beğeniler:
    195
    Çok teşekkür ederim, bunları tam olarak bilmiylrdum
     
    gkhn bunu beğendi.
  11. Xexec

    Xexec
    Expand Collapse
    MP3

    Katılım:
    7 Nisan 2018
    Mesaj:
    75
    Alınan Beğeniler:
    211
    Elinize sağlık hocam.
     
    gkhn bunu beğendi.
  12. jamesdean0701

    jamesdean0701
    Expand Collapse
    MP3

    Katılım:
    28 Şubat 2013
    Mesaj:
    81
    Alınan Beğeniler:
    131
    Zevkle okudum.Teşekkürler.
     
    gkhn bunu beğendi.
  13. Y-Ziya

    Y-Ziya
    Expand Collapse
    MP3

    Katılım:
    1 Ocak 2019
    Mesaj:
    38
    Alınan Beğeniler:
    10
    Keyifle okudum. Emeğinize sağlık. Verdiğiniz referanslar da daha sonraki okumalar için iyi bir başlangıç noktası sağlıyor.
     
  14. gkhn

    gkhn
    Expand Collapse
    MP3

    Katılım:
    8 Eylül 2012
    Mesaj:
    29
    Alınan Beğeniler:
    69
    Rica ederim, yardımcı olduysa ne mutlu. Bu konuda derli toplu Türkçe kaynak bulmak zor, o yüzden toparlamak istedim. Verdiğim referansların çoğu Türkçe değil maalesef ama Google'ın çeviri hizmetiyle yazılar büyük oranda okunabilir hale geliyor. İleride ihtiyaç hissettiğim konularda bir derleme daha yaparım muhtemelen.
     
  15. supermix

    supermix
    Expand Collapse
    MP3

    Katılım:
    16 Haziran 2017
    Mesaj:
    197
    Alınan Beğeniler:
    81
    Bilgilendirici güzel bir yazı olmuş. Devamını bekleriz ;)
     
  16. gkhn

    gkhn
    Expand Collapse
    MP3

    Katılım:
    8 Eylül 2012
    Mesaj:
    29
    Alınan Beğeniler:
    69
    Beğenmenize sevindim, aklımda bir şeyler var vakit bulabilirsem :)
     
    supermix ve Y-Ziya bunu beğendi.
  17. Serhat

    Serhat
    Expand Collapse
    WAV

    Katılım:
    29 Ocak 2012
    Mesaj:
    855
    Alınan Beğeniler:
    1,136
    Teşekkürler...

    Sesi kulağa aş edenlere selam olsun...
     
    Collapse Signature Expand Signature
  18. gkhn

    gkhn
    Expand Collapse
    MP3

    Katılım:
    8 Eylül 2012
    Mesaj:
    29
    Alınan Beğeniler:
    69
    Selam olsun. İşe yaradıysa ne mutlu.
     
  19. PehliOne

    PehliOne
    Expand Collapse
    MP3

    Katılım:
    6 Ağustos 2018
    Mesaj:
    188
    Alınan Beğeniler:
    147
    Hemen hemen her sürücü sesi üretmek için aynı mantığı farklı yöntemler ile uyguluyor. Hepsinde bir diyafram mevcut ve bunun hareket ettirilmesi gerekiyor, ama bunu yapma metotları farklı. Buradaki en ilginç ve gelecekten gelmiş gibi görünen kemik iletimi. Telefonlardaki çerçevelerin giderek inceldiği günümüzde, muhtemelen yeni telefonlarımızda bu teknolojiyi daha çok göreceğiz. Zira artık ahize için bile yer bırakmayan agresif ekran kasa oranları ile karşı karşıyayız.

    Sanırım Xiaomi mi mix'de bu teknoloji kullanılmıştı ve yeni Galaxy içinde bu teknoloji ile geleceği konuşuluyor.
     
  20. DrWhite

    DrWhite
    Expand Collapse
    WAV

    Katılım:
    28 Haziran 2016
    Mesaj:
    847
    Alınan Beğeniler:
    2,060
    #20 DrWhite, 26 Ocak 2019
    Son düzenleme: 26 Ocak 2019
    netknight ve Pax bunu beğendi.